Русский язык
2026 йилда чет эллик болага Россия фуқаролигини қандай олиш мумкин: асослар, зарур ҳужжатлар, олиш алгоритми
Болага Россия фуқаролигини расмийлаштириш унинг Россия давлатига мансублигини тасдиқловчи ва барча ҳуқуқ ҳамда кафолатлардан фойдаланиш имконини берувчи муҳим ҳуқуқий қадамдир.Жараён боланинг қаерда туғилганлиги, ота-онасининг мақоми, шунингдек, унинг бошқа фуқаролиги бор-йўқлигига боғлиқ.Ушбу мақолада туғилганлик бўйича фуқароликни автоматик равишда олиш асослари, ариза топшириш талаб қилинадиган ҳолатлар, зарур ҳужжатлар рўйхати ва ота-оналар учун қадам-бақадам амаллар алгоритми батафсил таҳлил қилинган.
2026 йилда чет эллик болага Россия фуқаролиги нима учун керак?
Россия фуқаролиги болага ҳуқуқий ҳимоя ва ижтимоий ҳуқуқларни беради, жумладан:
бепул таълим олиш ҳуқуқи (болалар боғчаси, мактаб, коллеж, олий ўқув юрти);
МТС полиси бўйича бепул тиббий ёрдам олиш ҳуқуқи;
Россия Федерацияси фуқаросининг ички ва хорижий паспортини олиш имконияти;
давлат дастурлари ва имтиёзларида иштирок этиш ҳуқуқи;
Россия ҳужжатлари бўйича чет элга чиқиш имконияти;
нафақалар ва ижтимоий қўллаб-қувватлашнинг бошқа чораларини олиш ҳуқуқи.
Фуқаролиги бўлмаган бола расман чет эллик ёки фуқаролиги бўлмаган шахс ҳисобланади, бу эса оиланинг имкониятларини чеклайди: боғча ва мактабда рўйхатдан ўтишдан тортиб, нафақа ва хорижга чиқиш паспортини расмийлаштиришгача.Шундай қилиб, болага Россия Федерацияси фуқаролигини расмийлаштириш шунчаки расмиятчилик эмас, балки унинг Россия ҳудудида тўлақонли ҳуқуқий мақомга эга бўлишининг зарурий шартидир.
2026 йилда чет эллик бола туғилганлиги бўйича Россия фуқаролигини қачон олиши мумкин?
Болалар учун фуқароликни олиш тартиби "Россия Федерацияси фуқаролиги тўғрисида"ги Федерал қонунда (амалдаги таҳрирда — 2023 йил 28 апрелдаги 138-ФЗ-сон) белгиланган.Қонун бола алоҳида ариза бермасдан, автоматик равишда Россия фуқаросига айланадиган ҳолатларни белгилайди.
Ота-онасининг иккаласи ҳам Россия Федерацияси фуқаролари, бола Россияда туғилган.
Агар ота-онанинг иккаласи ҳам Россия Федерацияси фуқароси бўлса ва бола Россия ҳудудида туғилган бўлса, фуқаролик автоматик равишда берилади.ФҲДЁ органларида туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномани олишда унга Россия Федерацияси фуқаролиги тўғрисида штамп қўйилади.Ушбу штамп фуқароликнинг мавжудлигини тасдиқловчи асосий ҳужжат ҳисобланади.
Ота-онасидан бири Россия Федерацияси фуқароси, иккинчиси эса чет эл фуқароси, бола Россияда туғилган.
Агар ота-онадан ҳеч бўлмаганда биттаси Россия фуқаролигига эга бўлса ва бола Россия Федерациясида туғилган бўлса, у ҳам туғилиш бўйича Россия фуқаролигини олади.Истисно фақат иккинчи ота-она (чет эллик) ўз давлати қонунлари бўйича бола учун фуқароликни расмийлаштирса ва бола туғилиши билан чет эл фуқаролигини олса мумкин.
Ота-онасидан бири ёки иккаласи ҳам Россия Федерацияси фуқароси, бола эса чет элда туғилган.
Россиядан ташқарида туғилган бола ҳам, агар у чет давлат фуқаролигини олмаган бўлса, туғилиш бўйича Россия Федерацияси фуқароси бўлиши мумкин.Бунинг учун боланинг чет эл фуқаролиги йўқлигини тасдиқлаш зарур.Тасдиқ сифатида туғилган мамлакатнинг (ёки иккинчи ота-онанинг фуқаролиги бўлган мамлакатнинг) ваколатли органларидан "туғилганлик бўйича фуқароликни бериш учун асослар мавжуд эмас" деган аниқ ифодаланган ҳужжатлар қабул қилинади."Расмийлаштирилмаган" ёки "фуқаролик рўйхатдан ўтказилмаган" деган иборалар қабул қилинмайди.
Бола Россия байроғи остидаги сув ёки ҳаво кемасида туғилган.
Агар боланинг ота-онаси (ёки ягона ота-онаси) туғилган кунида чет эл фуқаролари ёки фуқаролиги бўлмаган шахслар бўлса, лекин бола Россия Федерациясининг миллий мансублигига эга бўлган сув ёки ҳаво кемасида туғилган ва туғилганда чет эл фуқаролигини олмаган бўлса, у туғилганда Россия Федерацияси фуқаролигини олади.
2026 йилда боланинг Россия Федерацияси фуқаролигини қайси ҳужжатлар тасдиқлайди?
Туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномада (ёки агар ҳужжат чет элда берилган бўлса, унинг нотариал тасдиқланган таржимасида) қўйилган "Россия Федерацияси фуқароси" штампи фуқароликни тасдиқловчи асосий ҳужжат ҳисобланади.
Агар бундай белги бўлмаса, Россия Ички ишлар вазирлигининг ҳудудий бўлинмаси ёки Россиянинг хориждаги консуллиги орқали фуқароликни тасдиқлашни расмийлаштириш керак.Бунинг учун қуйидагилар тақдим этилади:
ота-оналар (Россия Федерацияси фуқаролари) паспортлари;
боланинг туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномаси;
фуқароликни олиш учун қонуний асосларни тасдиқловчи ҳужжат (масалан, ота-онанинг Россия фуқаролиги).
2026 йилда чет эллик болани фуқароликка қабул қилиш учун қачон ариза топшириш талаб этилади
Россия Федерацияси фуқаролигига қабул қилиш тўғрисидаги ариза қуйидаги ҳолларда берилади:
бола туғилиши билан автоматик равишда фуқароликни олмаган (масалан, чет элда туғилган ва чет эл фуқаролигини олган);
ота-онаси турли фуқароликка эга бўлса ва бола туғилганда Россия Федерацияси фуқароси деб тан олинмаган бўлса;
бола 14 ёшга тўлган ва фуқаролиги борлигини тасдиқлаш зарур;
оила Россияга доимий яшаш учун кўчиб ўтмоқда ва бола илгари Россия Федерацияси фуқароси бўлмаганАриза бола номидан Россия Федерацияси фуқароси бўлган ота-она томонидан берилади. 14 ёшдан ошган болалар фуқароликни олишга розилик билдириб, аризани шахсан имзолайдилар.
2026 йилда болага Россия Федерацияси фуқаролигини расмийлаштириш учун зарур бўлган ҳужжатларнинг тўлиқ рўйхати
Ҳужжатлар тўплами муайян вазиятга боғлиқ, аммо умумий ҳолда қуйидагиларни ўз ичига олади:
фуқароликка қабул қилиш тўғрисидаги ариза (мавжуд бўлса);
апостил қўйилган (хорижда берилган ҳужжатлар учун) ва рус тилидаги нотариал тасдиқланган таржимаси бўлган боланинг туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномаси;
ота-онанинг бола туғилган кунда ҳақиқий бўлган паспортлари (ички ва хорижий);
боланинг 3,5×4,5 см ўлчамдаги учта фотосурати;
ота-онасининг фамилияси ёки исми ўзгарганлиги тўғрисидаги ҳужжатлар (агар мавжуд бўлса);
туғилган мамлакатнинг ваколатли органларидан боланинг чет эл фуқаролигини олмаганлиги тўғрисидаги маълумотномалар (чет элда туғилган болалар учун);
иккинчи ота-онанинг (агар у чет эл фуқароси бўлса) боланинг Россия Федерацияси фуқаролигини олишига ёзма розилиги (консуллик ходими иштирокида ёки нотариал тартибда расмийлаштирилади);
14 ёшдан 18 ёшгача бўлган болалар учун - боланинг Россия Федерацияси фуқаролигини олишга ёзма розилиги.
Агар аризани васий, фарзандликка олувчи ёки ҳомий топширса, унинг мақомини тасдиқловчи ҳужжат ҳам тақдим этилиши шарт.
2026 йилда чет эллик болага Россия фуқаролигини олиш учун ариза қаерда ва қандай топширилади?
Россия ҳудудида
Ариза Россия ИИВ Миграция масалалари бўйича бош бошқармасининг ҳудудий бўлинмаларига ёки миграция хизмати ходимлари ишлайдиган кўп функцияли марказлар (КФМ) офисларига топширилади. Топшириш ота-онанинг яшаш ёки турган жойи бўйича амалга оширилади. Рўйхатдан ўтмаган тақдирда, ҳақиқий яшаш манзили бўйича мурожаат қилиш мумкин.
Россиядан ташқарида
Ариза оиланинг яшаш жойидаги Россия Федерациясининг консуллик муассасалари ва элчихоналарига берилади. Электрон рўйхатга олиш тизими ("Фуқаролик" бўлими) орқали олдиндан қабулга ёзилиш лозим. Ота-онадан бирининг (Россия Федерацияси фуқаросининг) шахсан келиши шарт.
Иккинчи ота-она ва боланинг ўзи иштирок этиши талаб этилмайди, бироқ агар иккинчи ота-она чет эл фуқароси бўлса, ёзма розилик бериш учун унинг шахсан иштирок этиши зарур.
2026 йилда хорижда туғилган болага Россия Федерацияси фуқаролигини расмийлаштиришнинг босқичма-босқич алгоритми
1-босқич. Туғилганлик тўғрисидаги хорижий гувоҳномани легаллаштириш. Агар туғилганлик тўғрисидаги гувоҳнома хорижий органлар томонидан берилган бўлса, у қонунийлаштирилиши керак. 1961-йилги Гаага конвенциясига аъзо давлатлар учун бу "Апостил" тамғасидир.
2-босқич. Ҳужжатларни таржима қилиш. "Апостил" штампи қўйилган чет эл туғилганлик тўғрисидаги гувоҳномаси, чет эллик ота-онанинг паспорти ва боланинг чет эл паспорти (мавжуд бўлса) рус тилига таржима қилинган бўлиши керак. Таржима нотариал тасдиқланади.
3-босқич. Аризаларни тайёрлаш. Россия Федерацияси фуқаролигига қабул қилиш тўғрисида ариза ва (зарурат бўлганда) бола учун биринчи чет эл паспортини олиш учун ариза тайёрланади. Ҳужжатларни бир вақтда топшириш мумкин.
4-босқич. Консуллик бўлимига қабулга ёзилиш. Қабулга ёзилиш электрон ёзилиш тизими орқали амалга оширилади.
5-босқич. Консуллик бўлимига ташриф. Белгиланган кун ва вақтда ота-оналар - Россия Федерацияси фуқароси ва (зарур ҳолларда) чет эллик ота-она - ҳужжатларни шахсан топширадилар. Чет эллик ота-она консуллик ходими иштирокида ёзма розиликни имзолайди.
6-босқич. Ҳужжатларни олиш. 14 ёшгача бўлган болалар учун ҳужжатларни кўриб чиқиш муддати 1 ойни ташкил этади. 14 ёшдан ошган болалар учун — 6 ойгача. Боланинг паспортини Россия Федерацияси фуқароси бўлган ота-она ўзининг чет эл паспортини кўрсатиб олади. 14 ёшдан 18 ёшгача бўлган болалар учун паспорт олишда боланинг шахсан иштироки талаб қилинади.
2026 йилда бола аллақачон чет эл фуқаролигига эга бўлса, Россия Федерацияси фуқаролигини расмийлаштиришнинг ўзига хос хусусиятлари
Агар бола аллақачон чет давлат фуқаролигига эга бўлса, уни соддалаштирилган тартибда Россия фуқаролигига қабул қилиш мумкин. Россия Федерацияси фуқароси бўлган ота-она ИИВнинг ҳудудий органига ёки консулликка қуйидаги ҳужжатларни тақдим этган ҳолда ариза топширади:
қариндошликни тасдиқловчи ҳужжатлар;
иккинчи ота-онанинг розилиги (агар у Россия Федерацияси фуқароси бўлмаса);
барча паспортлар (Россия ва хорижий) нусхалари;
14 ёшдан ошган болалар учун - фуқароликка қабул қилиш учун шахсий ёзма розилик.
Ариза кўриб чиқилиб, маъқуллангандан сўнг, ота-оналар болага Россия Федерацияси фуқаросининг ички ёки хорижий паспортини расмийлаштиришлари мумкин.
Россия ва Тожикистон, Абхазия ва Жанубий Осетия ўртасида икки фуқаролик тўғрисидаги шартномалар амал қилади. Ушбу мамлакатлар фуқаролари ўз мамлакатининг фуқаролигини йўқотмаган ҳолда Россия Федерацияси фуқаролигига эга бўлишлари мумкин. Қолган ҳолларда Россия қонунчилиги болага фақат Россия фуқароси сифатида қарайди (агар у Россия фуқаролигини олган бўлса) ва Россия Федерацияси ҳудудида хорижий паспортдан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Россия Федерацияси фуқаролигига қабул қилиш учун давлат божи ва расмийлаштириш муддатлари
Болани Россия Федерацияси фуқаролигига қабул қилиш учун давлат божи ундирилмайди (хизмат бепул).
Туғилганлик бўйича фуқароликни тасдиқлаш (штамп қўйиш) одатда икки ҳафтагача (консулликда) ёки бир неча кун (Россия Федерацияси ҳудудидаги ИИВ/МФМ органларида) давом этади.
Фуқароликка қабул қилиш тўғрисидаги аризани кўриб чиқиш - 6 ойгача.
Айрим ҳолларда (масалан, ота-онанинг аризасига бола киритилганда) муддат 3 ойгача қисқартирилиши мумкин.
Якунларни чиқарамиз
2026 йилда чет эллик боланинг Россия Федерацияси фуқаролигини олиши ҳам автоматик равишда (туғилганда), ҳам ота-онасининг аризасига кўра амалга оширилиши мумкин. Асосий омиллар боланинг туғилган жойи, ота-онасининг фуқаролиги ва боланинг чет эл фуқаролигига эга эканлиги ҳисобланади.
Туғилиш бўйича фуқароликни автоматик равишда олишнинг асосий ҳолатлари:
ота-онасининг иккаласи ҳам Россия Федерацияси фуқаролари (туғилган жойидан қатъи назар);
ота-онасидан бири Россия Федерацияси фуқароси, бола Россияда туғилган;
ота-онасидан бири Россия Федерацияси фуқароси, бола чет элда туғилган ва чет эл фуқаролигини олмаган.
Агар бола фуқароликни автоматик равишда олмаган бўлса, фуқароликка қабул қилиш тўғрисидаги аризани ИИВнинг ҳудудий органига (Россия ҳудудида) ёки Россия Федерациясининг консуллигига (хорижда) топшириш керак. Ҳужжатлар тўпламига туғилганлик тўғрисидаги гувоҳнома (апостил ва таржима билан), ота-онанинг паспортлари, боланинг фотосурати, иккинчи ота-онанинг розилиги (агар у чет эллик бўлса) ва 14 ёшдан ошган болалар учун боланинг шахсий розилиги киради.
Расмийлаштириш муддати — бир неча кундан (штамп қўйиш) 6 ойгача (аризани кўриб чиқиш). Давлат божи ундирилмайди. Фуқароликни расмийлаштириш болага Россия Федерацияси ҳудудида барча ижтимоий ҳуқуқлар ва кафолатлардан фойдаланиш имкониятини беради.
