2026 йилда патент олгач, хорижлик нима қилиши керак: тўловни амалга ошириш, ИИВни хабардор қилиш, ҳужжатни қайта расмийлаштириш

Патент олиш – Россиядаги меҳнат муҳожирини қонунийлаштиришнинг муҳим босқичидир. Аммо қўлдаги ҳужжатнинг ўзи иш бошлаш ҳуқуқини бермайди. Патент амалда бўлиши ва хорижлик фуқаро қонуний меҳнат қилиши учун бир нечта амалларни бажариши лозим. Биринчи навбатда, жисмоний шахслар даромад солиғи (ЖШДС) бўйича аванс тўловини амалга ошириш, сўнгра расман ишга жойлашиш ва патент берилган кундан бошлаб икки ой ичида ИИВга меҳнат фаолиятини бошлагани тўғрисида хабарнома юбориш керак. Ушбу мақолада хорижлик фуқаро патент олганидан сўнг бажариши керак бўлган барча қадамларни батафсил таҳлил қилдик: тўлов санасини тўғри ҳисоблаш, тўлов усуллари, чекларни текшириш, тўлов кечиктирилганда кўриладиган чоралар, патентни қайта расмийлаштириш ва ИИВни хабардор қилиш.

Хорижлик фуқаро 2026 йилда Россияда патент бўйича навбатдаги тўлов санасини қандай аниқлайди?

Хорижий ишчилар ва уларнинг иш берувчиларида энг кўп учрайдиган савол: “Патент учун қайси санагача пул тўлаш керак?”. Жавоб оддий: бунда биринчи чек санасига эмас, балки ҳужжатнинг орқа томонида кўрсатилган патентнинг берилган санасига қараш лозим.

 

Тўлов санасини ҳисоблаш қоидаси:

 

патентнинг орқа томонидаги “Берилган сана” (Дата выдачи) устунига қаранг;

 

бу устундаги дастлабки икки рақам навбатдаги тўловни амалга ошириш керак бўлган кунни билдиради;

 

тўловни кўрсатилган санагача (шу куни ҳам) амалга ошириш лозим. Тўловни айни шу куни қилиш кечиктирилган деб ҳисобланади.

 

Мисол: агар патентда берилган сана “10.05.2026” деб кўрсатилган бўлса, кейинги тўлов 10.06.2026 санасигача (шу куни ҳам) қилиниши керак. Тўлов солиқ идораси ҳисобига кафолатли тушиши учун буни белгиланган санадан 3-5 кун олдин, айниқса байрам ва дам олиш кунлари арафасида амалга оширган маъқул.

 

Муҳим эслатма:

 

агар патент 23 мартда берилган бўлса, кейинги тўлов 23 апрелгача, сўнг 23 майгача ва ҳоказо тартибда амалга оширилиши керак;

 

баъзи ҳудудларда (масалан, Москвада) хорижлик патентни олаётганда биринчи чек учун тўлов қилади. Бунда патентнинг берилган санаси уни қўлга олиш ва биринчи чек учун тўлов қилиш санасидан олдинроқ бўлиши мумкин. Бундай вазиятда биринчи чек санасига эмас, айнан патентнинг берилган санасига эътибор қаратиш лозим;

 

патентни янги муддатга узайтираётганда янги ҳужжатда кўрсатилган берилган санага қаранг.

 

2026 йилда Россияда патент учун ойлик аванс тўлови миқдори қанча?

Патент бўйича аванс тўлови Россия Федерацияси Солиқ кодексининг 227.1-моддасида белгиланган формула асосида ҳисобланади:

 

Формула: 1 200 рубль (асосий ставка) × дефлятор-коэффициент × ҳудудий коэффициент.

 

Формуланинг таркибий қисмлари:

 

асосий миқдор — 1 200 рубль (РФ СК билан қатъий белгиланган);

 

дефлятор-коэффициент — Россиянинг барча ҳудудлари учун ягона (2026 йил учун амалдаги қийматни Иқтисодий ривожланиш вазирлиги буйруқларидан аниқлаштиринг);

 

ҳудудий коэффициент — РФнинг ҳар бир субъекти қонуни билан белгиланади. Агар навбатдаги календарь йил учун ҳудудий коэффициент белгиланмаган бўлса, унинг қиймати 1 га тенг деб қабул қилинади.

 

Ҳудудлар бўйича ойлик тўловларга мисоллар (маълумотлар тахминий, 2026 йилга оид):

 

Ҳудуд Ойлик тўлов (рубль)

Москва 10 000

Москва вилояти 10 000

Санкт-Петербург 8 000

Ленинград вилояти 8 000

Краснодар ўлкаси 27 283

Татаристон Республикаси 8 697

Свердловск вилояти 9 500

Челябинск вилояти 16 860

Қрим Республикаси 11 936

Тўлов суммаси ҳар йили 1 январдан ўзгариши мумкин. Тўловнинг жорий миқдорини ишлаётган ҳудудингиз бўйича Федерал солиқ хизмати бошқармаси (ФСХБ) сайтида ёки “Давлат хизматлари” порталида квитанцияни тўлдириш вақтида аниқлаштириш тавсия этилади.

 

2026 йилда Россияда муҳожир патент учун қандай тўғри тўлов қилиши керак?

Биринчи тўлов. Патент учун биринчи аванс тўлови ИИВ бўлинмасига қабулга таклифнома олинганидан сўнг — ИИВга боришдан олдин амалга оширилади. Тўлов ҳақидаги квитанцияни патент учун ариза топширишда ҳужжатлар тўпламига илова қилиш керак.

 

Кейинги тўловлар. Тўловни ҳар ой ёки бир неча ой (1 ойдан 12 ойгача) учун олдиндан тўлаш мумкин. Ҳар қандай давр учун: 1, 3, 7 ёки биратўла 12 ой учун тўлов қилса бўлади.

 

Патент учун тўлов усуллари:

 

Россиядаги исталган банкнинг (фақат Сбербанк эмас) терминаллари ёки кассалари орқали;

 

интернет-банкинг (масалан, Сбербанк Онлайн) орқали — агар барча реквизитлар маълум бўлса;

 

“Давлат хизматлари” порталининг “Хорижликлар учун меҳнат патентига тўлов” бўлимида;

 

Россия ФХХ сайтида “Солиқларни тўла – Жисмоний шахслар солиғини тўлаш” хизмати ёрдамида квитанция шакллантириб (СТИР керак бўлади);

 

патентларни автоматик тўлашга мўлжалланган махсус сервислар орқали (иш берувчилар учун).

 

Патент учун ким тўлаши мумкин:

 

дастлаб патентни хорижлик фуқаронинг ўзи расмийлаштиради ва тўлайди;

 

кейинги аванс тўловларини ҳам муҳожирнинг ўзи, ҳам унинг иш берувчиси (ходимнинг ёзма аризасига асосан, суммани ойлик маошидан ушлаб қолиш орқали) амалга ошириши мумкин. Бироқ, Россия қонунчилигига кўра, солиқ тўловчи солиқ тўлаш мажбуриятини ўз номидан ва ўз маблағлари ҳисобидан мустақил бажариши шарт. Шу сабабли, тўловни хорижлик фуқаронинг ўзи амалга оширгани маъқул.

 

Тўлов вақтидаги муҳим қоидалар:

 

Тўловни олдиндан қилинг. Тўлов қилинган пайтдан солиқ идораси ҳисобига пул келиб тушгунча бир неча иш куни ўтиши мумкин. Патент амалда деб ҳисобланиши учун тўлов белгиланган санагача келиб тушиши керак.

 

Тўғри реквизитларни киритинг. Биринчи чекингиздаги реквизитлардан фойдаланинг. Агар банк тўловни қабул қилишни рад этса, солиқ идорасининг реквизитлари ўзгарган бўлиши мумкин - уларни Федерал солиқ хизматининг расмий веб-сайтида ёки солиқ органининг ўзида аниқлаштиринг.

 

СТИРингизни кўрсатинг. Патент фақат чет эл фуқаросининг шахсий идентификация рақами бўйича тўланиши керак. Агар бошқа шахснинг СТИРи киритилса, тўлов ҳисобга олинмайди ва патент ўз кучини йўқотади. Шунинг учун ҳам ҳар бир чет эллик ходимда СТИР расмийлаштирилиши керак.

 

Патентни бир неча ойга олдиндан тўлаб, операция суммаси ойлик тўлов миқдорига бўлиниши керак (масалан, тўлов 10 000 рубль, операция суммаси эса 30 000 рубль бўлса, 3 ойга тўланган).

 

2026 йилда Россияда чет эл фуқароси томонидан патент тўлови чекини қандай текшириш мумкин

Ҳозирча патент учун тўловларни текширишнинг ягона онлайн хизмати жорий этилмаган, бироқ ҳар қандай миграция мутахассиси аниқ сохта чекни аниқлай олади. Иш берувчилар чет элликлар томонидан тақдим этилган чекларни текширишлари керак, чунки фақат улар патент учун ўз вақтида тўланганлигини тасдиқлаши мумкин.

 

Чекни текширишда нималарга эътибор қаратиш лозим:

 

Операция санаси. Қалбаки чекларда исталган сана, ҳатто мавжуд бўлмаган сана ҳам бўлиши мумкин (масалан, 31 ноябрь). Шунингдек, чет эллик патент учун тўловни белгиланган муддатда (бериш санасигача) тўлашга улгурган-улгурмаганини ҳам текширинг.

 

Операция суммаси. Чекдаги сумма минтақадаги ойлик тўлов миқдорига мос келиши ёки унга каррали бўлиши керак (агар бир неча ойга тўланган бўлса).

 

Тўлов реквизитлари Чет эл фуқаросининг исми ва отасининг исми худди патентдагидек ёзилиши керак. Энг муҳими, тўловчининг СТИР рақамини текширинг. Тўлов хорижликнинг ўз СТИРи бўйича амалга оширилиши керак.

 

Уникал тўлов рақами. Бу рақам бошқа чеклардаги рақамларга мос келмаслиги керак. Тўлиқ мослик дарҳол сохталикни кўрсатади.

 

Тўловни олувчи. Пул айнан патент амал қиладиган солиқ инспекциясига (иш минтақаси бўйича) келиб тушиши керак.

 

Чек йўқолган ёки ранги ўчган бўлса, нима қилиш керак:

 

агар тўлов Сбербанк Онлайн орқали амалга оширилган бўлса, операциялар тарихидан чекни чоп этиш мумкин;

 

агар тўлов банк бўлими орқали нақд пулда амалга оширилган бўлса, паспорт, тўлов ойи ҳақидаги маълумот ва патент билан банкка мурожаат қилинг. Банк ходими чек дубликатини бериши мумкин.

 

2026 йилда Россияда чет эл фуқароси меҳнат патенти тўловини кечиктирган бўлса, нима қилиш керак?

Агар чет эл фуқароси тўловни ўз вақтида (патент берилган кунда ёки бир ёки бир неча кунга кечиктириб) тўламаса, патент ўз-ўзидан амал қилишдан тўхтайди. Уни қайта тиклаш имконсиз. Муддати ўтказиб юборилганидан кейин тўловни давом эттирса ҳам, патент тикланмайди.

 

Чет эллик учун оқибатлар:

 

патент ҳақиқий эмас деб топилса;

 

миграция ҳисобини узайтиришни рад этиш;

 

рухсат берувчи ҳужжатларсиз бўлганлик учун маъмурий жарима (2 000 дан 5 000 рублгача);

 

патентни узайтириш учун ҳужжатларни қабул қилишни рад этиш;

 

депортация хавфи ва 10 йилгача Россия Федерациясига киришни тақиқлаш.

 

Ходим тўловни кечиктирса, иш берувчи нима қилиши керак:

 

ходимни ишдан четлаштириш тўғрисидаги буйруқ билан (РФ МКнинг 327.5-моддаси) 30 кунгача муддатга ишдан четлаштириш;

 

агар ходим ушбу муддатда янги амалдаги патентни тақдим этса, уни текширинг ва ишга рухсат беринг (рухсат бериш тўғрисидаги буйруқни расмийлаштириб);

 

агар янги патент тақдим этилмаган бўлса, ходимни ишдан бўшатиш (РФ МКнинг 327.6-моддаси).

 

Чет эллик нима қилиши керак: янги патент олиш керак. Патент олиш учун такроран ариза бериш фақат аввалги ариза бекор қилинганидан кейин бир йил ўтгач мумкин (115-ФЗ Қонунининг 13.3-моддаси 24-банди).

 

2026 йилда Россияда чет эл фуқароси таътилда, мамлакатдан чиқишда, касаллик варақасида ёки байрамларда патент учун қандай тўлов қилиши мумкин?

Патентни таътилда ёки чет элдаги хизмат сафарида тўлаш. Агар чет эл фуқароси Россиядан узоқ муддатга (патент учун тўланган муддатдан кўпроқ) чиқишни режалаштираётган бўлса, у ҳолда бутун йўқлик даври учун патент учун олдиндан тўловни амалга ошириш зарур. Патентнинг амал қилишини тўхтатиб туриш мумкин эмас.

 

Патентни касаллик варақасида, байрам ёки дам олиш кунларида тўлаш. На таътил, на касаллик варақаси, на байрам ва дам олиш кунлари тўловни кечиктириш ёки кўчириш учун асос бўлмайди. Патент ўз вақтида тўланиши керак. Кейинроқ тўлаш мумкин эмас - бундай тўлов патентнинг амал қилишини тикламайди.

 

Кетиш ва қайтиш. Агар таътилдан қайтганингиздан сўнг янги миграция картасини ва янги рўйхатдан ўтишни олган бўлсангиз, патент учун тўловни кетишдан олдин тўлаган реквизитлар бўйича тўлашни давом эттиринг.

 

2026 йилда Россияда чет эллик ходимнинг патент муддати ўтганлиги учун иш берувчининг жавобгарлиги

Патент бўйича тўловни кечиктириш ҳужжатни ҳақиқий эмас деб ҳисоблайди, бу чет элликнинг рухсат берувчи ҳужжатларсиз ишлашига тенглаштирилади. Россия Федерацияси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 18.15-моддасига кўра, иш берувчи ҳақиқий бўлмаган патент билан мигрантнинг ишлашига рухсат бергани учун маъмурий жавобгарликка тортилади.

 

Жарималар миқдори:

 

умумий ҳолат: мансабдор шахсларга - 25 000 дан 50 000 рублгача; юридик шахсларга - 250 000 дан 800 000 рублгача ёки фаолиятни 14 дан 90 кунгача тўхтатиб туриш;

 

Москва, Санкт-Петербург, Москва ёки Ленинград вилоятида: мансабдор шахсларга — 35 000 дан 70 000 рублгача; юридик шахсларга — 400 000 дан 1 000 000 рублгача ёки фаолиятни 14–90 суткагача тўхтатиб қўйиш.

 

Бундан ташқари, иш берувчи патентни тиклаш учун чет эл фуқаросини 30 кунгача ишдан четлаштириши шарт.

 

Агар бу вақт ичида ходим патентни узайтирмаса, у ишдан бўшатилади.

 

Иш берувчилар учун тавсия: патент учун тўлов муддатларини назорат қилишни ўз зиммангизга олганингиз маъқул. Хатолар ва муддатни ўтказиб юбориш хавфини камайтириш учун ходимлар тақдим этган чекларни мунтазам равишда текшириб боринг ёки патентларни ўзингиз тўланг (ходимнинг аризасига биноан).

 

2026 йилда Россияда чет эл фуқароси меҳнат патентини қандай қайта расмийлаштириши мумкин

Меҳнат патентини қайта расмийлаштириш тартиби уни олиш тартибига ўхшаш, лекин камроқ ҳаракат талаб қилади.

 

1-қадам. Қайта расмийлаштириш муддатини аниқланг. Ариза жорий патентнинг амал қилиш муддати тугашидан 10–20 иш куни олдин топширилиши керак. Амалдаги патент бўйича барча аванс тўловларини тўлиқ ва ўз вақтида тўлаш мажбурий шарт ҳисобланади. Муддатнинг ўтказиб юборилиши патентни қайта расмийлаштириш рад этилишига олиб келади.

 

2-қадам. Ариза тайёрланг ва топширинг. Энг қулай усул — “Госуслуги” (“Давлат хизматлари”) портали орқали ариза топшириш (бунинг учун тасдиқланган ҳисоб қайдномаси талаб этилади). Хизматлар каталогидан “Патентни қайта расмийлаштириш” бандини танланг, электрон шаклни тўлдиринг ва ҳужжатларнинг сканерланган нусхаларини юкланг.

 

3-қадам. Тўлов ва жараённи якунлаш. Ариза текширилгач, шахсий кабинетингизда 4 200 рубль миқдоридаги давлат божини тўлаш ҳақида хабарнома пайдо бўлади. Тўловдан сўнг беш иш куни ичида ИИВга таклифнома юборилади. Ташрифдан олдин янги патент учун биринчи аванс тўловини амалга оширинг. Янги патентни олиш учун белгиланган вақтда ҳужжатларнинг асл нусхалари билан ИИВ бўлинмасига боринг.

 

4-қадам. Меҳнат фаолиятини бошлаганлик тўғрисида мажбурий хабардор қилиш. Янги патент олинганидан кейин икки ой ичида ИИВга меҳнат шартномаси тузилганлиги тўғрисида билдиришнома топшириш керак. Ушбу талабнинг бажарилмаслиги берилган патентнинг автоматик равишда бекор қилинишига сабаб бўлади.

 

2026 йилда Россияда патент бўйича ишга киришганлик ҳақида ИИВга қандай хабар бериш мумкин

Қонуний ишлаш учун чет эл фуқаролари нафақат патент расмийлаштириши, балки меҳнат шартномаси тузилганидан кейин икки ой ичида ўз иш жойи ҳақида ИИВни хабардор қилиши ҳам керак (Россия ИИВнинг 2020 йил 30 июлдаги 536-сонли буйруғи). ИИВни “Госуслуги” портали орқали хабардор қилиш мумкин.

 

“Госуслуги” орқали билдиришнома юбориш тартиби:

 

Порталга киринг ва тегишли хизматлар бўлимига ўтинг.

 

Барча талаб этиладиган маълумотларни, жумладан, паспорт, патент, меҳнат шартномаси (ёки ФХҲ шартномаси) ҳамда ихтиёрий тиббий суғурта (ИТС) полиси маълумотларини текширинг ва тўлдиринг.

 

Иш берувчи билан тузилган шартноманинг сифатли фотосурати ёки сканерланган нусхасини илова қилинг.

 

Патент расмийлаштирилган ИИВ бўлинмасини танланг ва билдиришномани юборинг.

 

Аризани кўриб чиқиш одатда бир иш кунидан ошмайди. Натижа шахсий кабинетга юборилади.

 

Ишга жойлашганлик тўғрисидаги билдиришномани “Госуслуги” орқали ўз вақтида топшириш чет эл фуқароларига миграция қонунчилиги талабларига риоя қилиш ва маъмурий жавобгарликдан қутулиш имконини беради. Бу электрон усул вақтни сезиларли даражада тежайди ҳамда легаллаштириш жараёнини янада шаффоф ва қулай қилади.

 

Хулосалар

2026 йилда патент олгандан сўнг, чет эл фуқароси қуйидаги мажбурий амалларни бажариши керак:

 

ЖШОДС бўйича ойлик аванс тўловларини патентда кўрсатилган санагача тўлаш (мўлжал — патент берилган сана, биринчи чек санаси эмас). Тўловни 1–12 ой олдиндан қилиш мумкин.

 

Расман ишга жойлашиш ва иш берувчи билан меҳнат шартномаси тузиш.

 

Патент берилган кундан бошлаб икки ой ичида ИИВга меҳнат фаолиятини бошлаганлик тўғрисида билдиришнома топшириш (“Госуслуги” орқали, шахсан ёки почта орқали).

 

Патентнинг амал қилиш муддати тугашидан 10–20 иш куни олдин уни ўз вақтида қайта расмийлаштириш.

 

Текширувлар пайтида тақдим этиш учун тўлов чекларини (қоғоз ва электрон нусхаларини) сақлаб қўйиш.

 

Тўловнинг ҳатто бир кунга кечиктирилиши ҳам патентнинг тиклаш имкониятисиз бекор қилинишига олиб келади. Бундай ҳолда, чет эл фуқароси янги патент расмийлаштиришига тўғри келади (патент бекор қилинганидан кейин камида бир йил ўтгач). Ҳақиқий бўлмаган патентга эга ходимни ишга қўйган иш берувчи катта миқдордаги жарималар (1 000 000 рублгача) билан маъмурий жавобгарликка тортилади.

 

Ушбу қоидаларнинг барчасига риоя қилиш чет эл фуқаросига Россияда қонуний ишлашга, иш берувчига эса жиддий жарималар ва маъмурий оқибатлардан қочишга ёрдам беради.

Янгиликларимизни телеграм каналимизда янада тезроқ ўқиб боришингиз мумкин.

---

Вернуться